Meclis’te, Mekke anlaşması tartışması: ‘Mehmetçiği Yemen’e mi göndereceksiniz?’

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda, 7 Ağustos 2026 tarihinde Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ‘Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi görüşüldü. Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının üç ülkeye yapılmış sayılmasını öngören anlaşma, Genel Kurulda sert tartışmalara neden oldu.

Muhalefet milletvekilleri, anlaşmanın Türkiye’yi Yemen, İran ve Afganistan gibi ülkelerle yaşanabilecek çatışmalara dahil etme ihtimalini gündeme getirirken, CHP bölgesel güvenliğin dış güçler yerine bölge ülkeleri tarafından sağlanması gerektiğini vurguladı.

Genel Kuruldaki görüşmelerin ardından teklifin birinci maddesi kabul edildi. Diğer maddelerin görüşülmesi ise sonraki birleşime bırakıldı.

ÇÖMEZ: ‘YEMEN ÇÖLLERİNE Mİ GÖNDERECEKSİNİZ ANADOLU ASLANLARINI?’

İYİ Parti Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez, anlaşmanın Türkiye açısından ciddi güvenlik riskleri oluşturabileceğini savundu.

Suudi Arabistan’ın Yemen’deki askeri faaliyetlerini ve İsrail ile normalleşme ihtimalini gündeme getiren Çömez, Türkiye’nin başka ülkelerin çatışmalarında taraf haline gelebileceğini ileri sürdü.

Çömez, “Yarın Suudi Arabistan İsrail’le İbrahim Antlaşması’nı imzalarsa ne yapacaksınız? Siz de aynı şekilde İbrahim Anlaşması’na imza mı atacaksınız? İsrail’in Orta Doğu güvenliği için Suudlarla beraber mi olacaksınız?” diye sordu.

Anlaşmanın İran ile ilişkileri de etkileyebileceğini belirten Çömez, şöyle devam etti:

“İran ve Suudi Arabistan arasında bir çatışma çıkarsa bu pakt gereği biz de komşumuz İran’la savaşmak zorunda kalacağız. Bunu istiyor musunuz? Buna gerek var mı? Dört asırdır savaşmadığımız komşu ülkeyle savaşa mı gireceksiniz Araplar için? Yine, Suudi Arabistan Husilerle bir çatışmaya girerse ne olacak? Yemen çöllerine mi göndereceksiniz Anadolu aslanlarını? Yemen’e mi göndereceksiniz Suudları, Arapları korumak için?”

Pakistan’ın Afganistan’la yaşadığı çatışmalara da dikkat çeken Çömez, NATO üyeliğinin sağladığı güvenlik güvencelerinin ötesinde hangi ihtiyacın karşılanacağının açıklanmasını istedi.

Çömez, “NATO’nun kapsamadığı hangi güvenlik açığını bu pakt kapsayacak? NATO’nun 5’inci maddesi son derece açık. NATO’nun yapmadığı, sağlamadığı hangi güvenlik açığını siz bununla kapatacaksınız?” sorularını yöneltti.

ÖZDAĞ: ‘SAVUNMA ANLAŞMASI DEĞİL, TEKNOLOJİ ANLAŞMASI YAPIN’

Yeni Yol Grup Başkanvekili ve Gelecek Partisi Muğla Milletvekili Selçuk Özdağ, hükümetin dış politikasını ve İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları karşısındaki tutumunu eleştirdi.

Türkiye’nin bölgesel çatışmalara dahil olmak yerine bilimsel, ekonomik ve teknolojik kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini savunan Özdağ, Suudi Arabistan’ın Yemen’deki Husilerle yaşadığı sorunlara Türkiye’nin taraf yapılmaması gerektiğini belirtti.

Özdağ, “Suudi Arabistan’ın problemi nedir? Suudi Arabistan’ın problemi Husilerdir ve Husilere karşı Suudi Arabistan’ın petrodolarlarını kullanmak istiyorlar, hem Pakistan’a karşı hem de Türkiye’ye karşı kullanmak istiyorlar. Biz taşeron muyuz? Biz bağımsız bir Türkiye Cumhuriyeti devletiyiz” dedi.

Türkiye’nin önceliğinin demokrasi, hukuk devleti, eğitimde fırsat eşitliği ve ekonomik kalkınma olması gerektiğini vurgulayan Özdağ, şu ifadeleri kullandı:

“Savunma anlaşması değil de gelin, teknoloji anlaşması yapın, bilgi anlaşması yapın, bunu yapın, ben size ‘Eyvallah’ diyeceğim.”

Özdağ, Türkiye’deki siyasi sistemin de demokratikleşmeye ihtiyaç duyduğunu savunarak, “Türkiye’de muhalefet, iktidar hep beraber gerçek bir demokrasi inşa edemedik” değerlendirmesinde bulundu.

Anlaşmaya ret oyu verdiklerini açıklayan Özdağ, hükümetin Filistin politikasını da eleştirerek Gazze’ye yönelik yardımlar ve İsrail’le ticari ilişkiler konusunda açıklama istedi.

SALICI: ‘BÖLGESEL GÜVENLİK MİMARİSİNİN İLK ADIMINA EVET DEMEMİZ GEREKİYOR’

CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı ise anlaşmanın yalnızca iç siyasi tartışmalar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını azaltmasına dikkat çeken Salıcı, bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini sağlayabilecek mekanizmalar oluşturmasının önemini vurguladı.

Salıcı, “AK Parti’nin 24 yıllık iktidarını bilen, zikzaklarına güvenmeyen vatandaşlarımız doğal olarak şunu soruyor: Emperyalizmin oyununa mı geliyorsunuz? ABD’nin jandarması olmayı mı kabul ediyoruz?” dedi.

Hükümetin dış politika geçmişine yönelik eleştirilerini sürdürmekle birlikte bölgesel güvenlik iş birliğinin önemsenmesi gerektiğini belirten Salıcı, şöyle konuştu:

“AK Parti’nin pişirdiği bir anlaşmayı onaylamaya niyetimiz olmadığını bildirelim. Ama Türkiye Cumhuriyeti’nin çıkarlarını koruyacak bölgesel bir güvenlik mimarisinin ilk adımına da evet dememiz gerekiyor. ABD açıkça diyor ki, ‘Ben bölgeden çekiliyorum.’ Bu bölge nasıl bir düzen tutacak? Bunu konuşmadan sadece kendi siyasi saiklerimizle bazı değerlendirmeler yaparsak korkarım ki eksik yapmış oluruz.”

‘ORTA DOĞU’NUN GÜVENLİĞİNİ KİM SAĞLAYACAK?’

Türkiye’nin bölgesel güvenlik konusunda inisiyatif alması gerektiğini vurgulayan Salıcı, güvenliğin dış güçlere bırakılmasının uzun vadede istikrar sağlamadığını ifade etti.

Salıcı, “Orta Doğu’nun güvenliğini kim sağlayacak? Pekin mi, Washington mu, Moskova mı, yoksa bu coğrafyada yaşayan ulusların kendi devletleri, kendi kurumları ve kendi diplomatik mekanizmaları mı?” diye sordu.

CHP’nin 2020 yılındaki kurultayında Orta Doğu Barış ve İş Birliği Teşkilatı kurulmasına yönelik aldığı kararı hatırlatan Salıcı, İran, Irak, Suriye ve Türkiye’nin katılımıyla bölgesel sorunların çözümüne yönelik mekanizmalar oluşturulabileceğini belirtti.

Salıcı, “Bu kadim coğrafyada güvenliğin dışarıdan sağlanabileceği düşüncesi de artık aşılmalıdır. Emperyalizm ve yayılmacılığın hiçbir türlüsü bölgemizde sağlıklı sonuçlar doğurmamıştır, doğurmayacaktır” dedi.

Amaçlarının bölge ülkelerinin barış ve saldırmazlık anlayışı içerisinde birlikte yaşamasını sağlamak olduğunu vurgulayan Salıcı, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı bu çerçevede değerlendirdiklerini söyledi.

OLUÇ: ‘TÜRKİYE HERHANGİ BİR VEKALET SAVAŞININ PARÇASI OLMAMALI’

DEM Parti Antalya Milletvekili Saruhan Oluç, Türkiye’nin bölgesel savaşlara dahil olmak yerine çatışmaların sona erdirilmesine yönelik girişimlere öncülük etmesi gerektiğini savundu.

Suriye’deki iç savaşın ve Orta Doğu’daki vekalet savaşlarının Türkiye üzerinde ciddi sonuçlar doğurduğunu belirten Oluç, yeni askeri ittifakların benzer riskler yaratabileceğini söyledi.

Oluç, “Aynı zamanda vekil savaşlarının parçası olmayı da reddetmemiz gerekiyor. Özellikle Suriye’de başlayan iç savaşın ve Orta Doğu’da bu kadar yıldır süren ve çok ağır sonuçları olan, Türkiye’yi de çok ciddi biçimde etkilemiş sonuçları olan iç savaştaki vekalet savaşlarının ne kadar ciddi sorunlar yarattığını hep birlikte yaşadık ve gördük. Dolayısıyla Türkiye herhangi bir vekalet savaşının parçası olmamalıdır, bunu reddediyoruz” dedi.

Türkiye’nin NATO üyeliği ile Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının yol açtığı sorunları da hatırlatan Oluç, dış politikada çoklu ittifak arayışlarının yaratabileceği çelişkilere dikkat çekti.

ÇAKIRÖZER: ‘MECLİS ONAYLAMADAN ASKERİ ADIMLAR ATILDI’

Yeni Parti Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, anlaşma henüz TBMM tarafından onaylanmadan bazı askeri ve idari hazırlıkların başlatıldığını ileri sürdü.

Anlaşmanın 7 Ağustos’ta imzalandığını hatırlatan Çakırözer, Genel Sekreter atanması, askeri toplantılar yapılması ve Suudi Arabistan’a askeri destek sağlandığına ilişkin iddiaların açıklığa kavuşturulmasını istedi.

Çakırözer, “Genel Sekreter atandı, bakanlar ve komutanlar İstanbul’da, Riyad’da toplandı, hatta sonrasında Suudi Arabistan’a derhal askeri yardım kararı alındı. Hatta Hava Kuvvetlerimizin havadan yakıt ikmal uçakları, havadan ihbar ve kontrol uçaklarımızın şimdiden Suudi Arabistan’da göreve başladığı söylenmektedir. Soruyoruz hangi yetkiyle?” dedi.

TBMM’nin onay yetkisinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Çakırözer, “Anayasa’ya göre anlaşmaya onay makamı yüce Meclisimizdir. Millet iradesinin temsilcisi olan bu Meclisi kimse yok sayamaz” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin savunma sanayisinde iş birliği yapmasına karşı olmadıklarını ancak Türk askerinin başka ülkelerin çıkarları doğrultusunda çatışmalara gönderilmesini kabul etmeyeceklerini belirten Çakırözer, şöyle konuştu:

“Her şeyi tartışabiliriz, konuşabiliriz ama milli güvenliğimiz, stratejik özerkliğimiz, karar alma bağımsızlığımız ve Türk askeri personelinin güvenliği tartışmaya kapalıdır.”

Çakırözer, anlaşmanın ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgesel politikalarının bir parçası olduğunu savunarak hükümeti Türkiye’nin güvenlik politikasını dış güçlerin stratejik hesaplarına göre şekillendirmekle eleştirdi.

BAYHAN: ‘ABD EMPERYALİSTLERİNİN İPİYLE KUYUYA İNİLMEZ’

Emek Partisi İstanbul Milletvekili İskender Bayhan da Mekke Anlaşması’nın ABD’nin Orta Doğu politikalarıyla bağlantılı olduğunu ileri sürdü.

ABD’nin bölgeden çekildiği yönündeki değerlendirmelere karşı çıkan Bayhan, Washington yönetiminin askeri üsler ve bölgesel ittifaklar aracılığıyla etkisini sürdürmeye çalıştığını savundu.

Bayhan, “İbrahim Anlaşmaları’na paralel yeni bir anlaşmayla karşı karşıyayız, onun adı da Mekke İttifakı oldu. Yani İbrahim Anlaşmaları’na ikna edilemeyen, giremeyen Türkiye, bu kez yine ABD emperyalizminin paralelinde bu anlaşmayla, Mekke Anlaşması’yla Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan hizalanmaya başladılar” dedi.

Türkiye’nin bölgedeki askeri çatışmalara dahil edilmemesi gerektiğini belirten Bayhan, “ABD emperyalistlerinin ipiyle kuyuya inilmez. Türk’üyle, Kürt’üyle, Arap’ıyla, Sünni’siyle, Hristiyan’ıyla, Alevi’siyle bunu en iyi Afrika ve Orta Doğu’nun ve Asya’nın halkları bilir” ifadelerini kullandı.

Bayhan, Türkiye’nin işçi ve emekçilerinin başka ülkelerin çıkarları için yürütülen savaşların parçası olmaması gerektiğini savunarak anlaşmaya karşı olduklarını açıkladı.

ANLAŞMANIN DİĞER MADDELERİ GÖRÜŞÜLECEK

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraf ülkelerden birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış kabul edilmesini ve ortak savunma iş birliğinin geliştirilmesini öngörüyor.

TBMM Genel Kurulunda teklifin birinci maddesi kabul edilirken, diğer maddelere ilişkin görüşmelerin bir sonraki birleşimde sürdürülmesine karar verildi.

Kaynak : PERRE